Hastalıklar

Salmonella Bakterisi : Nasıl Bulaşır, Belirtileri ve Tedavisi

Salmonella Bakterisi : Nasıl Bulaşır, Belirtileri ve Tedavisi

Salmonella, bağırsak sisteminde enfeksiyona neden olabilen bir bakteri olup, çubuk şeklinde bir görünümdedir.

Salmonella genel anlamda salmonelloz adı ile bilinen gıda kaynaklı bir bakteri grubudur. Enfekte olan pek çok kişi, bakterileri kontamine yiyeceklerden ya da sudan almaktadır. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezinin açıklamalarına göre her yıl yaklaşık olarak 23.000 kişinin enfeksiyon nedeni ile hastaneye yatırıldığı, 1,2 milyon kişinin Salmonella ile enfekte olduğu ve yaklaşık 450 kişinin de öldüğünü açıklamıştır.

ABD Tarım Bakanlığının açıklamalarına göre Salmonella cinsinde 2.300’den daha da fazla türü olduğu ileri sürülmektedir. Salmonella Enteritidis ile Salmonella Typhimurium, ABD’deki en yaygın olarak görülen enfeksiyonlardan olup, tüm enfeksiyonların en az yarısından sorumlu olduklarını beyan etmişlerdir.

Salmonella Bakterisi Nasıl Bulaşır?

Salmonella Bakterisi Nasıl Bulaşır?

Kontaminasyon tipik olarak bakıldığında, enfekte olmuş dışkılar, hayvanlar, mahsuller ya da su ile temas olduktan sonra ortaya çıkmaktadır. Böylece insanların bu ürünlere dokunması, tüketmesi, ellerini yıkamamaları enfeksiyonun ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Hayvanlar ve barınakları, kullandıkları kapları, dışkıları gibi yerlere temas edildiğinde ciddi boyutlarda risk oluşacağından eller mutlaka dezenfekte edilmelidir.

Hem insanların hem de hayvanların midelerinde ve bağırsaklarında bazı salmonella bakterileri bulunmaktadır. Ancak mide asidi ve bağırsak bakterileri, genellikle hücrelere saldırmak ve kopyalamak için bir fırsat tanımadan önce salmonellayı öldürmektedir. Ya da salmonella, tıbbi mikrobiyolojiye göre (Galveston, Teksas Üniversitesi Tıp Fakültesi, 1996) herhangi bir soruna sebebiyet vermeden sindirim yolundan çıkmaktadır.

Nedenleri

Çiğ et, az pişmiş ve yanlış depolanmış kümes hayvanları, deniz ürünleri, çiğ yumurta, taze ürünler, baharatlar, kuruyemişler ve takviyeleri de dahil olmakla birlikte pek çok gıda kaynağında Mayo Clinic’e göre Salmonella bulunmaktadır.

Biyoloji Profesörü Fankhauser’e göre de meyve ve sebzeleri kirleten mikroorganizmaları temizlemek için iyice yıkanması gerektiği önemsenmesi gereken bir konudur. Fakat, hiçbir zaman sebze ve meyvelerin yıkanması onların %100 temizlendiği anlamına gelmediği konusuna da dikkat çekmiştir. Şayet sebze ve meyveler Salmonella gibi tehlikeli olan bakteriler tarafından kirlenmiş ise sorun ciddi demektir.

Kontamine olan maddeler gerek tahıl gerekse kraker gibi fırınlanmış olan ürünlerde de kendileri için yol bulabilmektedir.

Tuvaletten çıktıktan sonra, bebek bezi değiştirdikten sonra ya da kirli olan bir yüzeye dokunduktan sonra şayet eller iyice yıkanmadı ise ciddi sorunlar yaşanabilmektedir. Bazı gıda maddelerinin yanlış bir biçimde ele alınması da tehlikeye açık bir durumdur. Özellikle de çiğ etin bulunduğu yüzeylerde kontaminasyon oluşması da yüksek ihtimal ile mümkün olmaktadır.

Eller sıklıkla yıkanmalıdır. Ancak el yıkanılan suyun sıcaklığı dahi çok önemlidir. Fankhauser “Bedenimiz Salmonella için ideal bir sıcaklık olan (37 derece C)’dir, bu nedenle sıcak su Salmonella’yı öldürmeyecektir” demiştir. Bu nedenle de elimizi sabun ve vücut sıcaklığından daha da sıcak su (en sıcak) su ile yıkanması gerektiğinin altını çizmiştir.

Salmonella enfeksiyonuna yakalanma riski olan kişiler; Küçük çocuklar, yaşlılar, hamile kadınlar başta olmak üzere herkes için geçerlidir. Bu nedenle dikkat edilmesi gereken konulara özen göstermelilerdir.

Mayo Clinic, sağlıklı olan yetişkin bireyler, midede asitliği azaltan antasitler ya da bağırsaklardaki Salmonella-öldürücü bakterilerin sayısını azaltan antibiyotikler alarak bir Salmonella enfeksiyonuna daha duyarlı olabileceklerini belirtmiştir.

Fankhauser ise, eylül ayındaki Salmonella zirvesinde, daha sıcak yaz aylarında Salmonella ve diğer pek çok bakterilerin daha ideal koşullarda ortam bulacaklarına dikkat çekmiştir. Belli sıcaklıklarda daha fazla çoğalan bakterilerin temizlenmesi ve etkisiz hale getirilmesi de son derece ciddiyet isteyen bir konudur ve dezenfekte şarttır.

Salmonella Bakterisi Belirtileri

Mayo Clinic’e göre, Salmonella enfeksiyonu olan kişilerin pek çoğunda herhangi bir semptom görülmemektedir. Ama bazı durumlarda kontamine olan herhangi bir şey yedikten sonra “8 ile 72 saat içinde” başlayan belirtilerle kendini göstermektedir. Bir çeşit gıda zehirlenmesine neden olan bu durum halk arasında da gıda zehirlenmesi olarak adlandırılmaktadır.

En sık görülen belirtiler; Dışkıda ishal, bulantı, kusma, karın bölgesinde krampların oluşması, ateş, titreme, gibi belirtilerdir. Hatta bu durum yaşam standartları orta düzeyde olan yani gelişmekte olan ülkelerde tifo ateşi ile bile sonuçlanabilmektedir.

Sağlıklı bireyler ise, herhangi bir tedavi görmeden de 2 ya da 7 gün içinde semptomlardan kurtulabilmektedir.

Teşhis ve Tedavi

Teşhis ve Tedavi

Salmonella dışkı örneği ile tahlil edilmekte ve hemen teşhis konulmaktadır. Mayo Clinic’e göre Salmonellanın kişinin kan dolaşımını etkileyip etkilemediğinin öğrenilebilmesi için bir kan örneği alınarak bakılması gerekmektedir.

İlk yapılması gereken tedaviler; Hidratı korumak, dinlenmek, elektrolitleri değiştirmektir. (Gatorade ya da spor içecekleri, Pedialit ya da başka elektrolit çözeltiler veya Hindistan cevizi suyu vb. gibi içecekleri tüketmek gerekmektedir.) İshal ya da kusma gibi oluşumlar meydana geldiğinde sulanmayı zorlaştıracağından, intravenöz olarak sıvıların uygulanabilmesi için hastanın hastanede kalmasına gerek görülebilir.

Salmonella Enfeksiyonu olan kişiler ile karşılaşıldığında yapılması gereken bazı tedbirleri almak gerekmektedir.

  • Kirli kıyafetleri, nevresim takımları, havlu ve kullandıkları yıkanabilir her şeyi en sıcak su ayarı kullanılarak çamaşır makinesinde yıkanmalıdır.
  • Enfeksiyon kapan kişinin dokunmuş olduğu tüm yüzeyler (elektrik düğmeleri, kapı ve dolap kolları, trabzanlar ve diğer benzeri yerer iyice dezenfekte edilmelidir.

Enfeksiyon kan dolaşımına yayılmadığı sürece antibiyotik kullanılmamalıdır. Ancak Salmonella’yı tedavi etmek için antibiyotik alınsa da bu durumun tedavi süresini uzattığı da kanıtlanmıştır.

Fankhauser, “Salmonella, hücre içi bakteriyel bir proteindir ve bu bakteriler hücrelerimizin içine girerek hayatta kalmaktadır.” Demiştir. Ayrıca, pek çok antibiyotik hücre dışı bakteriler üzerinde çalışmıştır ve Salmonella’yı öldürmek için hücrelerimize giremeyeceğinin altını çizerek belirtmiştir.

Şayet Salmonella bakterisi kan dolaşımına girerse beyin, omurilik, kalp ve kan damarlarının içinde ve çevresinde dokuda ek komplikasyonlar oluşabilir. Bakteriler kemik ve kemik iliği içine bile girebilirler. Reaktif artrit, Salmonelladan kan dolaşımına yol bularak bir başka komplikasyon eklem ağrısı, göz tahrişi ve ağrılı olarak idrara çıkma gibi durumlara neden olmaktadır.

Salmonella Bakterisini Önleme

  • Çiğ et, az pişmiş kümes hayvanları, az pişmiş yumurta ve et yemeklerinden kaçınmalısınız.
  • Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleri ile meyve sularından uzak durmalısınız.
  • Pişirmeden önce de pişirdikten sonra da gıda maddelerini buzdolabında 40 derece altında saklamalısınız.
  • Yiyeceklerinizi mikrodalgada ya da buzdolabınızda çözdürmelisiniz.
  • Yumurta ve etleri güvenli bir iç sıcaklığa getirmelisiniz.
  • Yiyeceklere dokunmadan önce, hayvanlarla, onların gıdaları ve yaşam ortamlarına temas ettikten sonra ellerinizi sabunla ve sıcak su ile iyice yıkamalısınız.
  • Mutfak tezgahlarını ya da yiyecek hazırlayacağınız yeri yiyecek hazırlamadan önce ve sonrasında iyice temizlemelisiniz.
  • Pişmiş ve çiğ yiyecekler için ayrı mutfak eşyaları kullanmalısınız.
  • Yüzeyleri temizlemek için kullanılan temizlik malzemelerinin zemine uygun malzemeler olmasına özen göstermelisiniz.
  • Fankhauser,” Sıcak ve sabunlu bir sünger sadece Salmonella’yı yayabilir ve öldürmez. Ben şahsen çiğ et işledikten sonra bir dezenfektan kullanıyorum.” demiştir. Böylece özellikle çiğ et çalışılan tezgâhın çok iyi temizlenmesi ve Salmonella barınmasına engel olmak için dezenfekte edilmesi gerektiği konusuna dikkat çekmektedir.
  • Kontamine bulaşıkları sağlıklı bir biçimde yıkayıp temizleyebilmek için mutlaka sıcak ve sabunlu su ya da en ideal olan bulaşık makinesi kullanmalısınız.

Bir Cevap Yazın