Hastalıklar

Rota Virüsü : Nedir, Nasıl Bulaşır, Belirtileri ve Tedavisi

Rota Virüsü : Nedir, Nasıl Bulaşır, Belirtileri ve Tedavisi

Tüm dünyada özellikle bebek ve çocuklarda görülen rota virüsü, yetişkinlerde de görülen bir çeşit bağırsak enfeksiyondur. Her mevsim olabileceği gibi kış aylarında daha sık görülen akut ishal, mutlaka tıbbi müdahale gerektiren bir rahatsızlıktır.

Yazımızın detaylarını okumadan önce, eğer uzun süreli ishal problemi yaşıyor veya yakınınızda yaşayan varsa mutlaka uzman bir hekime danışınız.

Rota Virüsü Nedir?

Genellikle kusma ve ateş gibi belirtilerle gelen bir rahatsızlık olan rota virüsü kansız bir ishal şeklinde kendini gösterir. Hastalık mikrobu kapıldıktan sonra, kuluçka süresi 2 gün, iyileşme süresi yaklaşık 1 hafta kadardır. İshal sebebi olan rota virüsü, genellikle 5 yaş altındaki çocuklarda daha sık görülür ve sindirim sistemini etkileyerek sıvı kaybına sebep olur. Bu nedenle de hastaya bol su içirilmeli ya da halen anne sütü alacak yaşta ise bol miktarda anne sütü verilmelidir. Gelişmemiş ülkelerde bu hastalığa yakalanan kişiler genelde aşırı sıvı kaybından dolayı hayatını kaybetmektedir. Bu sebeple hastalık ciddiye alınmalı, yiyeceklerden kaynaklı geçici bir ishal gibi görülmemeli, mutlaka doktora müracaat etmelidir.

Rota Virüsü Nasıl Bulaşır?

Hastalığın bulaşma şekli, ağız ve dışkı yolu ile gerçekleşen rota virüsü nasıl bulaşır söz konusu olduğunda ise, genellikle kirlenmiş sular, açıktaki gıdalar ve dezenfekte edilmemiş tuvaletlerden kapılır. Özellikle, bakım evlerinde, kreşlerde ve hastanelerde çok sık görülen bir hastalıktır. Oyuncaklarla, eşyalarla, hapşırma ve öksürük gibi durumlarda kolaylıkla bulaşabilir. Hastalığın kuluçka döneminde de dışkıda bulunan mikrop, tuvaleti ortak kullanan diğer aile bireylerine de kolaylıkla geçer. Bu sebeple hem aile içinde hem de toplu kullanım alanlarında (okul, kreş, hastane, umumi tuvaletler vb.) tuvalet sonrası temizlik önemlidir. Küçük yaştaki çocuklara açıkta bulunan gıdaları ve suları tükettirmek de bu mikrobu kapma riskini arttırır. Genelde olduğu gibi rota virüsü yetişkinlerde nasıl bulaşır sorusunun yanıtı da aynı şekildedir. Yani rota virüsü her yaş grubunda dışkı ve ağız yoluyla bulaşır. Hapşırma, öksürme, öpüşme ve hasta kişilerin kullandığı eşyaları ortak kullanmak gibi durumlarda bulaşma riski artmaktadır. Bu rota virüsü neden olur sorusu öncelikle hijyenin olmamasından kaynaklı bir durumdur denilerek yanıtlanabilir. Pislik olan her yerde bu virüs vardır. Tuvaletten çıkmadan önce eller bolca sabunlanmalıdır. Özellikle çocukların oyuncakları sık sık dezenfekte edilmelidir. Başkalarının eşyaları kullanılmamalıdır. Hapşırırken ya da öksürürken mutlaka ağız kapatılmalıdır.

Rota Virüsü Belirtileri Nelerdir?

Kusma ve ateş, rota virüsünün belirtileri için en belirgin işaretlerdir. Çünkü hasta daha kuluçka döneminde iken, yani ishal daha kendini göstermemiş iken, hastada ateşlenme, karın ağrısı, kusma ve halsizlik şeklinde kendisini göstermeye başlamaktadır. İki günlük kuluçka dönemi sonunda da isal başlar ve tuvalete sık sık çıkma ihtiyacı doğar. Bağışıklık sistemi düşük olan hastalarda (çocuklar, yaşlılar vb.) hastalık 1 haftadan fazla sürer ve biraz daha ağır geçtiği gözlemlenir. İshal, ağrılı ve karın krampları ile geldiğinden özellikle bebeklerde huzursuzluk yaratır. Genellikle rota virüsü kaka rengi, yeşil, sümüksü ve kansız bir görünümün yanında çok pis kokusu olan sıvı dışkı şeklindedir. Hasta gün içinde 10-15 kez sıvı dışkı atabilir. Bu sebeple de vücutta sıvı kaybı çok olduğundan halsizlik artar. Hastalık boyunca her zamankinden çok daha fazla sıvı tüketmek gerekmektedir.

Rota Virüsü Tanısı Nasıl Koyulur?

Genellikle kusma, ateş ve halsizlik ile sağlık kuruluşuna giden hastalara doktor ishal olup olmadığını sorar ve ishal varsa dışkı örneği ile tahlil ister. Tahlil sonucunda ise, hastanın rota virüsü kapmış olduğu kanıtlanır. Fakat bazen hastada ishal olmasa bile doktor dışkı testi isteyebilir. Çünkü hastalık kuluçka döneminde yani ilk 2 günlük sürede bile olsa, yine de dışkı testinde hastanın rota virüsü kaptığı kesinlikle ortaya çıkmaktadır.

Rota Virüsü Tedavisi Nasıldır?

Rota virüsü tedavisinde herhangi bir ilaç kullanılmaz. Antibiyotik ve ishal kesici ilaçlar hastaya verilmez. Sadece ateş için, ateş düşürücü ilaçlar verilir. Sıvı kaybı çok olan bu rahatsızlıkta asıl amaç vücuttan kaybedilen sıvının yerine geri koyulmasıdır. Şayet hasta sağlık kuruluşuna geç başvurmuş ve bu süre zarfında sıvı kaybı çok olmuş ise, ilk müdahale olarak hastaya serum takviyesi yapılır. Böylece susuz kalan vücut kısa sürede su takviyesini gerçekleştirmiş olur.

İlk müdahale sonrasında;

  • Hasta bol su tüketmeli,

  • Mide bulantısından dolayı az ve sık yemek yemeli,

  • Yağlı yiyeceklerden uzak durmalı,

  • Yoğurt, haşlanmış patates, pirinç lapası ve muz tüketmeli,

  • İnek sütünden ve meyve suyundan uzak durulmalıdır.

  • Özellikle bebek hastalarda halsizlik devam ederse, doktor sıvı kaybı testi ile hastanın ne kadar oranda sıvı kaybettiğini kontrol eder ve buna göre gerekirse serum takviyesine devam ederek hastaya yatış verebilir.

Tüm bu maddelere dikkat etmenin yanında ayrıca rota virüsü için keçiboynuzu kürü, halk arasında uygulanan bir yöntemdir. Tıpkı ishal olan hastaya yağsız pirinç lapası yedirerek ya da haşlanmış patates tüketmesini sağlayarak ishalinin geçmesini hızlandırmak gibi keçi boynuzu kürü de yapılabilir. Fakat rota virüsü hastalığında ilaç dahi kullanılmadığından doktora danışmadan bu ve benzeri kürleri uygulama sakıncalıdır.

Keçi Boynuzu Kürü;

1 litre içme suyunu ocakta kaynatın ve 3-4 adet yıkanmış keçi boynuzunu kırarak kaynayan suya atıp ocağın altını söndürün.

Tencerenin kapağını kapatarak 15 dakika kadar demlenmesini sağlayın ve demlendikten sonra temiz bir kavanoza ya da sürahiye süzerek dökün. Günde 2 kere sabah- akşam 1 çay bardağı ölçüsünde tüketin.

Sonuç; İshalin beraberinde getirdiği halsizlik, yorgunluk azalacak ve hasta kendisini daha dinç hissedecektir.

Not: Bu kür bebek ve küçük çocuklar için uygulanmamalıdır. Sadece aşırı halsizlik yaşayan yetişkin kişilerin daha çabuk toparlanması için uygulanabilir.

Rota Virüsünden Korunma Yolları Nelerdir?

  • Genel hijyen en önemli maddedir. Rota virüsüne yakalanmamak için, ellerin sık sık sabunlu su ile yıkanması gerekir.

  • Gıdaları temiz el ile yemek ve temiz kapalı su tüketmek önemlidir.

  • %100 koruyucu etkisi olmasa da %75 etkili olan, rota virüsü aşısı korunma yollarındandır. Rota virüsü aşısı bebeklere 2 ay ile 6 ay arasında yapılması gerekir.

  • Açıkta satılan gıdaları ve açıktaki suları tüketmemek gerekir.

  • Hasta kişilerle temastan kaçınmalı, temas etmek durumunda kalındığında ise, sonrasında eller sabunla yıkanmalıdır.

  • Tuvaletler sık sık dezenfekte edilmelidir.

  • Bebeklerin altı değiştirildiğinde ise bezler açıkta bırakılmamalı, poşetlenerek ağzı bağlanarak çöpe atılmalıdır.

Rota Virüsü Hastalığında Kimler Risk Grubundadır?

Rota virüsü hastalığında, bebekler, yaşlılar, çocuklar ve ağır ilaçlar kullanan bağışıklık sistemi düşük (kemoterapi hastaları, radyoterapi hastaları, kanser tedavisi gören hastalar vb.) kişiler en önemli risk grubundaki hastalardır.

Hastalığın her yaş grubunda insana bulaşma riski vardır. Fakat bu hastalığa, yaşlılar, küçük çocuklar ve bebeklerin yakalanma riski daha fazla olup, hastalığı daha ağır ve uzun süreli olarak geçirecekleri de bir gerçektir. Bu nedenle hijyen kurallarına uymak benimsenmeli ve yaşam biçimi olarak uygulanmalıdır.

Rota Virüsü Aşısı

Rota virüsü enfeksiyonlarından ve buna bağlı ölümlerden korunmak için, bebeklere 2 aylık ile 6 aylık dönemleri arasında 4’er hafta arayla 3 doz olacak şekilde rota virüsü aşısı uygulanır. Rota virüsü aşısı, diğer aşılardan farklı olarak ağız yoluyla damla şeklinde uygulanır. Hiçbir şekilde rota virüsü aşısının yan etkisi bulunmadığı gibi, aşı sonrasında bebeğin kusması durumunda tekrarlamaya gerek yoktur. Rota virüsü aşısı diğer aşılarla birlikte uygulanabilir. Her ne kadar aşı uygulansa da çocuk, bebek ya da yetişkinlik döneminde kişi rota virüsü hastalığına yakalanabilir. Fakat aşısız hastalara oranla daha hızlı iyileşme ve rahatsızlığı kolay geçirmelerine destek olur. En çok merak edilen ota virüsü aşışı ne kadar konularında ise bu hastalığın aşısı, zorunlu olan diğer aşılar gibi sağlık ocaklarında aile hekimlikleri tarafından takip edilerek ücretsiz yapılan aşılardan değildir. Özel hastanelerde ücret karşılığında yapılan bir aşıdır ve illere göre hatta hastanelere göre değişebilen cüzi ücretlerde yaptırılabilen bir aşıdır.

Rota Virüsü Testi Var Mıdır?

Rota virüsü hastalığına özel bir test yoktur. Fakat gaita testi yani halk arasında dışkı (kaka) testi olarak bilinen test ile hastanın rota virüsü kaptığı ortaya çıkar. Gaita testi ile zehirlenme, bağırsak enfeksiyonları gibi başka birçok hastalığın teşhisi de koyulur. Test sonucu alınır alınmaz hemen tedaviye başlanılır ve öncelikle de hastaya bol sıvı tüketiminin sağlanması, gerekirse serum verilerek yatarak dinlenmesi için ortam hazırlanır. Ayrıca yakınları ile yakın temastan kaçınması sağlanır.

Rota Virüsünün Geçtiği Nasıl Anlaşılır?

Çoğunlukla bebeklerde ve çocuklarda görülen ancak yetişkinlerde ve yaşlılarda da rastlanan rota virüsü hastalığı ateş, kusma ve ishal belirtileri ile kendisini gösterse de erken tanı ve tedavi ile de kısa sürede atlatılabilen bir hastalıktır. Ancak geciken tanı, vücudu susuz bırakacağından ciddi bir risk oluşturmaktadır. Hatta ihmal edilmesi, doktora görünmemesi gibi durumlarda ölümlere bile neden olmaktadır. Bu nedenle hastanın bol su tüketmesi sağlanarak hatta serum verilerek tedavi hızlandırılmalıdır. Sümüksü ve yeşil renkli kaka ise rota virüsü hastalığının en belirgin özelliğidir. Tedavi sonrasında rota virüsünün geçtiğini nasıl anlarız endişesi, hasta yakınlarını tedirgin edeceğinden öncelikle, kaka renginin yeşilden normale dönmesi ve katılaşmaya başlaması ile anlaşılır. Bunun yanında ateşin düşmesi, bulantının geçmesi, halsizlik halinin kalmaması tedavinin olumlu yanıt verdiğini göstermektedir. Ancak bol su tüketmeye bir süre daha devam edilmesi önerilmektedir.

Rota Virüsü Hastalığından Korunmak İçin Yapılması Gereken Küçük Detaylar

  • Bebeği beslemeden önce altını değiştirmek ve emzirmeden önce elleri iyice sabunla yıkamak gerekmektedir.

  • Her zaman nitelikli su tüketilmeli, hatta hastalık süresinde kaynatılıp soğutularak içme suyu kullanılmalıdır.

  • Çöp kutuları kapaklı olmalıdır.

  • Tuvalet kâğıdı ile ıslak mendil kullanma alışkanlığı edinmelidir.

  • Anne sütünün ishalden koruma özelliği olduğu göz ardı edilmemeli, bebekler sık emzirilmelidir.

  • Bebek emzikleri mecbur kalınmadıkça kullanılmamalı, kullanılıyorsa sık sık yıkanmalıdır. Özellikle de başkasına ait emzik ya da biberon kesinlikle kullanılmamalıdır.

  • Yetişkinler dışarıda bekletilen yemekleri tüketmemeli, bakteri oluşturması muhtemel her türlü gıdadan uzak durmalıdır.

  • Selamlaşmalarda el öpme, öpüşme gibi yakınlaşmalar virüs bulaşmasına en uygun durumlar olduğu unutulmamalıdır.

  • Sık sık el yıkanmalı, iç çamaşırlar sık değiştirmelidir.

  • Mümkün olduğunca başkalarına ait olan eşyalar kullanılmamalıdır.

  • Çocuklar oyuncaklarını ağzına götürdüklerinden oyuncaklar sık sık yıkanmalı ya da dezenfekte edilmelidir.

  • Cep telefonları, televizyon kumandaları, kâğıt ve demir paralar ile toplu taşımalarda tutunma alanları, kapı kolları vb. Rota virüsü ve diğer tüm mikropları içerdiğinden dikkatli olmalıdır.

  • Okul çağındaki çocuklar bilinçlendirilmeli, okulda tuvalet kullanmak zorunda kalındığında nasıl davranması gerektiği anlatılmalıdır. Ayrıca okullarda sıvı sabun hazneleri sürekli dolu olmalı çocukların her defasında ellerini sabunlamaları için ortam hazırlanmalıdır.

Bir Cevap Yazın