Tahliller

PLT (Trombosit) : Düşüklüğü, Yüksekliği ve Tedavisi

PLT Nedir?

3 ana bileşenden oluşan insan kanındaki bileşenlerden bir tanesi olan PLT yada Platelet adı verilen trombosit hücreleri, kanın pıhtılaşmasından sorumludur. Kemik iliğinde üretilen bu hücreler kandaki en küçük hücre yapısına sahip oldukları için kan pulcukları olarak da bilinirler. Yavaş yavaş kana karışan trombosit hücreleri protein yapıları sayesinde her hangi bir yaralanma anında, kan damarlarının iç duvarlarına yapışarak kan akışının durmasını sağlar.

Trombosit sayısı düşük olduğu zamanlarda, yaşanılan yaralanmalar pıhtılaşma az olduğu için fazla kan kaybına sebep olabilirler. Trombosit sayısının yükselmesi veya düşmesinin çokca nedeni olabileceği gibi, düşmesi veya yükselmesi ciddi sağlık problemlerine de yol açabilir. Rutin kan testleri aracılığıyla yüksekliği veya düşüklüğü teşhis edilebilen trombosit hücreleri, normal bir insanda yaklaşık bir mikro litre kanda 150,000 ila 400,000 arası olmalıdır.

PLT (Trombosit) Normal Değerleri Nedir?

Diğer kan değerleri gibi değişken özelliğe sahip olan Trombosit sayısı kişiden kişiye ve yaş grubuna göre değişiklik gösterebilir. Litrenin milyonda biri olan mikro litrede PLT sayısı 150,000 ila 400,000 arasında olmalıdır. Trombosit sayısı bu değerler arasında yer alıyorsa o kişinin sağlıklı olduğunu gösterir. Ancak belirtilen değerlerin altında veya üstünde olan Trombosit seviyesi, her iki durumda da bir sorunun varlığını gösterebilmektedir.

PLT (Trombosit) Düşüklüğü veya Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

  • Trombositopeni hastalığı adı verilen vücudun 150,000’den az Trombosit üretmesi durumunda PLT (Trombosit) düşüklüğü ortaya çıkmaktadır. Bu durum vücudunuzun yeteri kadar trombosit üretmediğini göstermektedir. Trombosit değerinin 50,000’den az olması ise hayati risk oluşturan bir durum olarak ele alınmalıdır.
  • Trombositoz hastalığı adı verilen vücudun 400,000 den fazla trombosit üretmesi durumda ise PLT (Trombosit) yüksekliği ortaya çıkmaktadır. Bu durum vücudunuzun gerektiğinden fazla trombosit ürettiğini göstermektedir.

PLT (Trombosit) Düşüklüğü veya Yüksekliği Nasıl Tespit Edilir?

PLT (Trombosit) sayısının düşüklüğü veya yüksekliğinde hangi doktora gitmeliyim sorusu en çok merak edilen sorulardan bir tanesidir. PLT (Trombosit) sayısının düşüklüğü veya yüksekliğinde Hematoloji (Kan Hastalıkları), İç Hastalıkları (Dahiliye)  bölümlerinden bir tanesine gitmeniz gerekmektedir. Belirtilen bölümlerden bir tanesine gittiğinizde yapılacak olan tam kan sayımı size trombosit sayınızı verecektir. Tam kan sayımına ek olarak bazen doktorunuz kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi ile kemik iliğinin sağlığını kontrol etmek isteyebilir. Bu testin amacı kemik iliğinizde sağlıklı bir şekilde trombosit üretilip üretilmediğini görmektir.

PLT (Trombosit) Düşüklüğü Nedenleri Nelerdir?

Trombositopeni olarak bilinen PLT (Trombosit) düşüklüğü bir çok nedene bağlı olabilir.

  • Aşırı alkol ve sigara tüketimi
  • Kemik iliği ve kan kanseri (lösemi) gibi kanser türleri
  • Kemik iliğinin gerektiği kadar trombosit üretememesi
  • Demir eksikliği
  • B12 vitamini eksikliği
  • Hepatit, HIV, Epstein-Barr virüslerinin sebep olduğu enfeksiyonlar
  • Dalak büyümesi
  • Böbrek hastalıkları
  • Bağışıklık sistemi hastalıkları
  • Midede oluşan kronik ülser kanaması
  • Kemoterapi, Radyoterapi gibi yöntemler veya toksik kimyasallara maruz kalmak
  • Folat eksikliği
  • Kalıtsal (genetik) sebepler
  • Otoimmun hastalıkların trombositlere saldırması
  • Trombositlerin kan dolaşımında yıkıma uğraması yerine dalak veya karaciğerde yıkıma uğraması
  • Hamilelik (Gebelik) de yaşanan kan hacminin artması
  • Bazı ilaçların yan etkileri
  • Miyelodisplazi

PLT (Trombosit) Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir?

Trombosit sayısının 150,000’den az olması, trombosit düşüklüğünü göstermektedir. Birden çok belirtisi olabilen PLT düşüklüğünün en önemli belirtilerinden bir kaçı yaralanmaların iyileşmemesi ve vücudunuzda durmayan kanamaların olmasıdır.

Buna ek olarak trombosit düşüklüğünde aşağıdaki belirtileri de görebilirsiniz.

  • Ciltte morarmalar veya lekelenmeler
  • Durmayan kanamalar
  • Kan kaybının fazla olması
  • Deri altında oluşan hafif kanama veya mor renkli noktacıklar (Özellikle bacağın alt kısımlarında)
  • Burunda, diş etlerinde veya rektumda kanama
  • Yorgunluk ve halsizlik durumu
  • Güçsüz hissetme
  • Kadınlarda aşırı regl kanaması
  • Baş dönmesi
  • Kanlı idrar veya dışkı

PLT (Trombosit) Düşüklüğünün Sebep Olabileceği Problemler

  • Trombosit seviyesinin 10,000 altına düştüğü durumlarda beyin kanaması riski artar.
  • Yaralanmalarda fazla kan kaybedilir.
  • Kadınlarda regl (adet) döneminde fazla kan kaybına neden olabilir.
  • Hamilelikte erken doğum benzeri doğum riskleri ortaya çıkarır.

PLT (Trombosit) Düşüklüğü Tedavisi

Düşüklüğünde çok önemli sorunlara sebebiyet veren Trombosit sayısı mutlaka tedavi edilmesi gereken bir durumdur. Yaşanan yaralanmaların yavaş iyileşmesi aşırı kan kaybına sebebiyet verirken PLT değerinin 10,000’in altına düşmesi ise beyin kanamalarına neden olabilmektedir. Yaşanabilecek sorunlardan bir tanesi de düşük trombosit sayısı yüzünden hamilelikte erken doğum benzeri risklerin ortaya çıkmasına neden olabilmektedir.

PLT (Trombosit) düşüklüğü tedavisi gideceğiniz Hematoloji (Kan Hastalıkları), İç Hastalıkları (Dahiliye) uzmanlarından bir tanesinin PLT seviyesinin düşmesine neden olan faktör veya faktörleri tespit edilmesiyle başlamaktadır. Tespit edilen faktör veya faktörlerin ortadan kaldırılması ve önlenmesi için doktorunuz tarafından size PLT yıkımını engeleyen ilaç tedavisi uygulanabileceği gibi, sizinde alacağınız önlemlerle tedavi edilmektedir. Doktorunu eğer trombosit düşüklüğü probleminiz çok kritikse , kan plazma nakli gibi tedavi yöntemlerini de düşünebilir.

İlaç tedavisinin yanında destekleyici olarak sizinde alabileceğiniz bir takım önlemler bulunmaktadır. Bunlar;

  • Kanamaya sebebiyet verebilecek hareketlerden kaçınarak; kesik, çizik ve yaralanmalardan korunmalısınız.
  • Güvenli bir yerde hareketsiz ve istirahat halinde olmalısınız.
  • Diş etlerinde kanama problemi yaşıyorsanız, yumuşak diş fırçası kullanmalı ve diş ipi kullanımını bırakmanız gerekmektedir.
  • Regl (adet) dönemlerinde kullanıyorsanız tampon yerine pedleri tercih etmelisiniz.
  • Acil bir durumda mutlaka yakınınızda ulaşabileceğiniz birisinin olmasını sağlayınız.

Eğer trombositlerin kan dolaşımında yıkıma uğraması yerine dalakta yıkıma uğraması gibi bir durum varsa, doktorunuz dalağınızın alınması ameliyatı olan Splenektomi işlemini yapabilir. Bu tedavi yöntemi diğer tedavilerin yetersiz olduu durumlarda tercih edilebileceği gibi doktorunuzun tedavi konusundaki fikri çok önemlidir.

PLT (Trombosit) Yüksekliği Nedenleri Nelerdir?

Kanda sayısı yüksek olan trombositin çok ciddi sebepleri bulunmaktadır.

  • Dalağın ameliyatla alınması (Splenektomi)
  • Yüksek miktarda kan kaybı
  • Kanser
  • Hemolitik Anemi (Düşük kırmızı kan hücresi sayısı)
  • Miyelodisplazi
  • Kawasaki hastalığı gibi inflamatuvar sağlık problemleri
  • Kullanılan bazı ilaçların yan etkileri, bazı ilaçların etkileşimleri
  • Polisitemia vera adlı nadir görülen kemik iliği hastalığı
  • Myelofibroz adlı kemik iliğinde yara dokusu ile sonuçlanan bozukluk
  • Demir eksikliği kaynaklı kansızlık
  • Akut kanama
  • Kronik böbrek hastalığı, böbrek yetmezliği
  • Kalp krizi
  • Geçirilen bir ameliyatın yan etki göstermesi
  • Vitamin eksikliği
  • Bazı iltihaplı hastalıklar, alerjik vücut tepkileri
  • Çeşitli enfeksiyonlar

PLT (Trombosit) Yüksekliği Belirtileri Nelerdir?

Genel olarak PLT (Trombosit) yüksekliği nadiren aşağıdaki belirtileri gösterebilir.

  • Gut hastalığı
  • Baş ağrısı veya göğüs ağrısı
  • Ani baş dönmesi
  • El ve ayaklarda hissizlik
  • El ve ayaklarda karıncalanma (Parestezi)
  • Kalp krizi geçirme
  • Damarlarda kan pıhtısında artış
  • Nefes almakta problemler
  • Geçici görme problemleri

PLT (Trombosit) Yüksekliğinin Sebep Olabileceği Problemler

  • Damar içindeki kanın pıhtı atması durumuna sebep olabilir. Bu durum hayati tehlikelere sebebiyet vermektedir
  • Felç
  • İç organların bazılarının kan ile beslenmeyerek fonksiyonlarını kaybetmesi
  • Diğer hastalıkların getirebileceği riskleri katlar

PLT (Trombosit) Yüksekliği Tedavisi

Trombositoz hastalığı adı verilen PLT (Trombosit) yüksekliği durumunda  Hematoloji (Kan Hastalıkları), İç Hastalıkları (Dahiliye) uzmanlarından bir tanesine başvurmalısınız. Doktorunuzun size uygulayacağı çeşitli testler trombosit yüksekliğinin nedenini anlaması ve size en uygun trombosit yüksekliği tedavisi uygulaması için doktorunuza yardımcı olacaktır.

Doktorunuz tedavi için trombosit sayısı azaltıcı ilaçlar kullanabileceği gibi eğer kanda kalınlaşma varsa kan inceltici ilaçlar da kullanabilir. Bu gibi ilaçlarla uygulanan tedaviler doktorların en çok tercih ettiği tedavi yöntemlerinden bir tanesidir.

Bir diğer tedavi yöntemi ise Plateletferez adı verilen yöntemdir. Bu yöntem daha çok felç gibi riskli ve kritik durumda olan hastalara uygulanmaktadır. Bu yöntemde hastanın damar yolundan alınan kan işlenerek trombositlerden ayrıştırılır. Ayrıştırılan kan tekrar vücuda geri verilir. Doktorunuzun tercihine göre bu tedavi yöntemi birden fazla seans olarak uygulanabilir.

Bu tedavi yöntemleri yanında diğer bir tedavi yöntemi ise PLT (Trombosit) yüksekliğine neden olan diğer hastalıkların tedavisidir.

Bir Cevap Yazın