Tahliller

Ferritin : Düşüklüğü, Yüksekliği, Normal Değeri

Ferritin : Düşüklüğü, Yüksekliği, Normal Değeri

Ferritin kan değerleri ile ilgili olan tıbbi bir terimdir. Kanda demir depolama işleminin gerçekleşememesi ferritin düşüklüğünü, normal değerlerin üzerinde demir yüklemesi yapılması ferritin yüksekliğini gösterir. Normal değerler ise, kadınlarda 12- 150ng/ml, erkeklerde 12- 300ng/ml dir.

Ferritin Nedir?

Ferritin, vücuttaki kanda demirin depolanmasını sağlayan proteine verilen isimdir. Bu protein vücut ihtiyaç duyduğu sürece demiri depolamakta ve ihtiyaç gerektiğinde azar azar salgılamaktadır. Vücutta hemen hemen tüm dokularda bulunan ferritin en başta karaciğer, dalak, bağırsaklar, kemik iliğinde bulunmaktadır. Kandaki demir eksikliği ya da fazlalığı yani ferritin düşüklüğü ya da yüksekliği birtakım nedenlere bağlıdır. Her iki durumun da bazı belirtileri bulunmaktadır. Tedavi görüldüğünde normal seviyede tutulması mümkün olmaktadır. Ancak tedavi süreci uzundur ve bunun için de ferritin seviyesini normale çekmek zaman almaktadır.

Ferritin testi ise, kandaki demir miktarını ölçmek için yapılan bir testtir. Her birey zaman zaman ferritin değerlerine baktırmalıdır. Çünkü bu değerlerin eksikliği ya da yüksekliğinin bazı rahatsızlıklar olarak ortaya çıkmasına sebep olabileceği göz ardı edilmemelidir.

Ferritin Normal Değerleri

Normal ferritin değerleri kadınlar da ve erkeklerde farklılıklar gösterir.

  • Kadınlarda 12-150ng/ml iken, Erkeklerde 12-300ng/ml olmalıdır.
  • Bu oranlardan düşük olması ferritin eksikliğini aynı zamanda kandaki demir eksikliğini göstermektedir.
  • Yüksek olması durumunda da ferritin yüksekliğini gösterir.
  • Normal bir kan tahlilinde kandaki ferritin değeri de görülür.
  • Eksik olması durumunda demir eksikliği söz konusu demektir.

Ferritin Düşüklüğü Nedenleri Nelerdir?

Demir depolama işleminin tam anlamıyla çalışmadığı durumlarda ferritin düşüklüğü kendini gösterir. Ferritin düşüklüğünün başlıca nedenleri kan kayıplarıdır.

  • Kadınlarda adet döneminde ferritin düşüklüğü görülmesi normaldir.
  • Bunun dışında mide kanaması ve sindirim sistemi rahatsızlıklarında da kandaki ferritin miktarı düşük çıkmaktadır.
  • Ameliyat sonraları, mide, bağırsak, kolon ve yemek borusunda meydana gelen ülseratif durum ve bunlara bağlı kanamalar ferritin düşüklüğüne neden olmaktadır.
  • Başlıca nedenleri ise, vücuttaki demir emiliminin azalmasıdır.

Kişiler demir ağırlıklı besinler tüketseler bile;

  • İnce ve kalın bağırsak sorunları,
  • Cerrahi operasyonlar,
  • Kaza gibi aşırı kan kayıpları

vücuttaki demir emilimini azaltan faktörlerdendir.

Ferritin Düşüklüğünün Belirtileri Nelerdir?

Kişilerin hayat kalitesini düşüren ve günlük yaşamını olumsuz etkileyen ferritin eksikliği bazı belirtiler ile kendini göstermektedir.

  • Sürekli olarak devam eden halsizlik, uyku hali, isteksizlik, yorgunluk ve bıkkınlık halleri,
  • Terleme ve çarpıntı gibi alışılmışın dışındaki durumlar,
  • Baş ağrısı ve baş dönmeleri gibi belirtiler,
  • Ten renginde ve ciltte sararma fark edilmesi,
  • Ani hareket yapılması durumunda sendeleme ve çok çabuk yorulma, sürekli dinlenme ihtiyacı hissetme,
  • El ve ayaklarda sürekli üşüme hali ve ne yapılırsa yapılsın ısınamama durumu,
  • Tırnaklarda kırılma, saçlarda dökülme, saçlarda cansızlık ve matlık gibi belirtiler,
  • İştahsızlık ve beraberinde kilo kaybı gibi durumlar,
  • Depresyona giren kişilerde görülen gerginlik halleri vb. gibi durumlar ferritin düşüklüğünde görülen en belirgin değişiklikler yani belirtilerdir.

Ferritin Düşüklüğü Nasıl Tedavi Edilir?

Öncelikle her sağlıklı birey düzenli olarak doktor kontrolüne gitmeli ve en az 6 ayda bir düzenli kan tahlili yapılmalıdır. Şayet ferritin eksikliği tespit edilirse, bu rahatsızlığın tedavisi kolay ve çabuk sonuçlanan bir işleyiş değildir. Uzun bir tedavi süreci vardır ve düzenli olarak kontrol edilmesi gerekmektedir. Son derece sabır gerektiren bir süreçtir ve yavaş yavaş vücuttaki demir oranı yükseltilmektedir.

Bu süreçte hastanın beslenme şekli de çok önemlidir. Hastanın tedavi sürecinin yanında, et, süt, yumurta, tahıl ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler gibi demir yönünden zengin besinler tüketmelidir. Şeker hastalığı ve hipertansiyon yok ise pekmez içmeleri önerilir ve bol pekmez tüketilmesi çok faydalıdır.

Ferritin eksikliğine karşı dikkat edilmesi gerekenler;

  • Doktorun oluşturduğu tedavi programına düzenli olarak uyulmalı, aksatılmamalıdır.
  • Randevulara zamanında gidilmelidir.
  • Alkol ve sigara gibi alışkanlıklar var ise kesinlikle bırakılmalıdır.
  • Reçeteli ilaçlar önerilen dozda kullanılmalı, daha az ya da daha fazla alınmamalıdır.
  • Düzenli olarak kan tahlili yaptırılmalı, tahlil sonuçları karşılaştırılarak gerileme ya da ilerleme olup olmadığı gözlemlenmelidir.
  • Beslenme şekline, gıda seçimine ve tüketilecek miktara dikkat edilmelidir. Demir içeren gıdalar tüketilmelidir.
  • Özellikle C vitamini açısından zengin olan gıda maddeleri tercih edilerek beslenilmelidir.

Ferritin Eksikliği Kilo Yapar Mı?

Bu rahatsızlığı olan kişilerin en merak ettikleri konuların başında Ferritin eksikliğinin kilo yapıp yapmadığı konusudur. Özellikle de bayanlar bu konuda çok tedirgindir. Oysa demir eksikliği kilo aldırmaz. Ancak demir eksikliği varken kilo vermek mümkün olmamaktadır. Çünkü, demir eksikliği vücutta hormonal dengesizliğe yol açtığından bu dönemde ister spor yapılsın ister diyet programı uygulansın kilo vermek pek mümkün olmamaktadır.

Şayet kilo verilmek isteniyor ise, öncelikle ferritin eksikliği tedavi edilmeli ardından kilo vermek için bir program izlenmeli, spor, diyet vb. forma kavuşma yöntemleri uygulanmalıdır.

Ferritin Yüksekliği

Kanda normalin üstünde ferritin olmasına ‘’ferritin yüksekliği’’ denir. Bu değer kadınlara ve erkeklere göre değişiklik göstermektedir. Genetik yatkınlıkların olması, enfeksiyonel hastalıklara yakalanması, karaciğer rahatsızlıkları gibi durumların olması ferritinin yükselmesine sebep olmaktadır.

Ferritin Yüksekliğinin Nedenleri?

Ferritin yüksekliği şayet genetik sebeplerden değil ise,

  • Hepatit ve kronik hepatit,
  • İltihabi Hastalıklar
  • Kan hastalıkları, lösemi ve kan nakli.
  • Aşırı demir alımı,
  • Karaciğer hastalıkları ve aşırı alkol tüketimi,
  • Hemolitik anemi gibi rahatsızlıklar ferritin yüksekliğinin nedenlerinin başında gelmektedir.

Ferritin Yüksekliğinin Belirtileri Nelerdir?

Ferritin yüksekliği de aynı ferritin düşüklüğü gibi insanların günlük yaşamını olumsuz etkileyen, yaşam kalitesini düşüren bir durumdur. Her rahatsızlıkta olduğu gibi ferritin yüksekliğinin de bazı belirtileri vardır. Bu belirtileri fark ettiğinizde mutlaka zaman kaybetmeden doktora müracaat etmeli ve gereken tahlilleri yaptırarak tedavi yöntemlerini doktor kontrolünde uygulanmaya başlamalıdır.

  • Yorgunluk, halsizlik, uyku hali ve isteksizlik,
  • Ciltte kararmaların fark edilmesi,
  • Karın ağrısı görülmesi,
  • Cinsel isteksizlik durumu,
  • Göğüs ağrısı,
  • Kalp çarpıntısı,
  • Terleme,
  • Eklem ağrıları ve eklemlerde güçsüzlük,
  • Nedensiz ve istem dışı kilo kaybı gibi durumlar ferritin yüksekliğinin başlıca belirtilerindendir.

Ferritin Yüksekliği Nasıl Düşürülür?

Halk arasında demir fazlalığı olarak da bilinen bu rahatsızlık, demir minerali içeren yiyecekler tüketmemekle bile belli bir seviyeye gelmesi sağlanabilmektedir.

Kesin ve net bir tedavisi olmasa da kişiye, cinsiyete, yaşına ve sağlık durumuna bağlı olarak rahatsızlık değerlendirilmeli ve ona göre tedavi süreci başlatılmalıdır. Tahlil sonuçlarına göre rahatsızlığın ölçüsü göz önünde bulundurularak doktorunuzun önerisi ile, öncelikle yiyecek ve içecek programı düzenlenmelidir. Bu rahatsızlıkta belenme şekli çok önemlidir.

  • Vücuda giren demir alımını sınırlı tutmalıdır. Karpuz, brokoli, patates, yulaf, tahıl, et ürünleri, süt ürünleri, fasulye ve kuruyemiş gibi gıdalar demir bakımından zengin gıdalardır ve uzak durulmalıdır. Bazı hastalarda sadece düzenli yiyecek içecek programı ile ferritin yüksekliği normal seviyeye düşürülebilir.
  • Şayet yiyecek ve içecek programı ile ferritin seviyesi normal düzeye düşürülmez ise, tıbbi ilaç müdahalesi yapılabilir. Bu tedavide kullanılan ilaçlar tedavi sırasında vücuttaki fazla demirinde vücuttan atılmasına yardımcı olur. Vitamin ve demir takviyeli ilaçlar bu dönemde kesinlikle kullanılmamalıdır. İlaçlar dikkatli ve verilen dozda kullanılmalıdır. Verilen dozdan daha fazla kullanılmadı gibi durumlarda, kanda zehirlenme yapma riski vardır.
  • Düzenli kan vermek de kandaki ferritin miktarının düşürülmesinde etkili bir yoldur. Düzenli kan verme alışkanlığı olan insanlar ferritin yüksekliği rahatsızlığını zaten yaşamazlar. Belirli aralıklarla vücuttan kan tahliye edilmesi ferritin miktarını normal seviyeye inmesine yardımcı olmaktadır. Bu nedenle kanlarında demir yüksekliği bulunan kişilerin senede bir kez bile olsa kan vermeleri tavsiye edilmektedir. Ancak kan verme işlemi yine doktor kontrolünde ve kan tahlili sonuçlarına göre karar verilmesi gereken bir konudur.

Bir Cevap Yazın